Δευτέρα, 19 Ιουνίου 2017

“Aurora” του Βλαδίμηρου Νικολούζου

H Aurora, η πρώτη ποιητική συλλογή του σκηνοθέτη Βλαδίμηρου Νικολούζου είναι ένα βιβλίο που δείχνει, με τον πιο ανάγλυφο τρόπο, πώς μπορεί η ποίηση να μετατραπεί σε έναν πληθωρικό καταρράκτη. Το κάνει αυτό, παραθέτοντας μακροσκελή, αφηγηματικά ποιήματα που εναλλάσσονται με δομή και ειρμό, σα να ήταν το σενάριο ταινίας ή το κείμενο θεατρικού έργου – δεν είναι άλλωστε τυχαίο που η Aurora δάνεισε ποιήματα στο ομώνυμο θεατρικό έργο που ανέβηκε στο θέατρο «Ροές» στις αρχές του 2017.

Μολονότι τιτλοφορείται Aurora, η Aurora (ένας θηλυκός δαίμων που ξυπνούν οι θεοί προκειμένου να εκπληρώσει το πεπρωμένο της, τη μεταφορά δηλαδή του κόσμου από το σκοτάδι της νύχτας στο φως της ημέρας) δεν είναι η πρωταγωνίστρια της συλλογής – κι ας της αφιερώνεται το πιο μακροσκελές και εμβληματικό ποίημα. Ούτε η Λίλιθ, στην οποία αφιερώνεται το δεύτερο μακροσκελέστερο ποίημα, είναι η πρωταγωνίστρια (σύμφωνα με ορισμένες παραδόσεις, η Λίλιθ ήταν η πρωτόπλαστη γυναίκα, πριν ακόμη και από την Εύα, η οποία διάλεξε να εγκαταλείψει τον κήπο της Εδέμ αντί να υποταχθεί στον Αδάμ και μετατράπηκε επίσης σε δαίμονα).

Πρωταγωνίστρια λοιπόν δεν είναι καμία από τις δύο γυναικείες μορφές που θα μπορούσαν να αξιώνουν τον τίτλο. Πρωταγωνιστής είναι ένα ποιητικό υποκείμενο, άλλο, αρσενικού γένους, που παρατηρεί την ιστορία να εκτυλίσσεται, αναρωτιέται κι αναστοχάζεται, ενώ συχνά διακατέχεται από εξομολογητική διάθεση. Πρόκειται για κάποιον που ταλανίζεται από τη μοναξιά και την επίγνωση της πεπερασμένης του φύσης, έναν άνθρωπο αντιμέτωπο με τον χρόνο, το αναπόφευκτο, το ανέφικτο και το άπειρο. Είναι ο homo seriosus, το είδος ανθρώπου που απέχει πολύ από τον homo ludens, εκείνον τον άλλον που σκαρώνει αφηγήσεις ορμούμενος από μια διάθεση παιχνιδιού απέναντι στη ζωή. Ο homo seriosus, ο σοβαρός άνθρωπος, αφηγείται αναγνωρίζοντας την πραγματικότητα ως ενδημική του έξω κόσμου και ενόσω διατηρεί πλήρη αίσθηση του εαυτού του. Γι’ αυτό μπορεί να μιλά για «ανάπηρη όραση που καμώνεται την απέραντη θέαση» («Πραγματικότητα»), δηλαδή για το γεγονός ότι η προσωπική μας αντίληψη της πραγματικότητας συχνά αντιστρατεύεται την ίδια την πραγματικότητα και οπωσδήποτε σπάνια την αντανακλά.

Διανθίζοντας με τέτοιου είδους συνειδητοποιήσεις την ποίησή του, ο Νικολούζος μας χαρίζει μια ποίηση μεταφυσική, που αξιποιεί τόσο θρησκευτικές δοξασίες όσο και παγκόσμιες μυθολογικές παρακαταθήκες. Δεν εξαντλείται όμως στη μεταφυσική η φιλοσοφική διάθεση του Νικολούζου. Ο ποιητής δεν διστάζει να κάνει αναφορά στη σημειωτική, μιλώντας για «σημεία που ελλοχεύουν σημασία», την ίδια στιγμή που, λίγες σελίδες παρακάτω, κάνει εκτεταμένη μνεία στα μαθηματικά («Κουτσό»), παραπέμποντας στον homo universalis, τον οικουμενικό άνθρωπο, τον πανεπιστήμονα, η αυθεντία του οποίου έχει ξεπεραστεί από τη ματαιότητα: η γνώση μόνη δεν μπορεί ποτέ να είναι το περιεχόμενο του ανθρώπου, το περιεχόμενο του ανθρώπου είναι πάντα κάτι άλλο (γι’ αυτό και ο ποιητής μιλάει για την «έπαρση της λογικής» στο τρίτο πιο μακροσκελές ποίημα της συλλογής, το «Mors est mihi Dominus», στο οποίο καταγράφει τις ποιητικές του συγγένειες, από τον Λωτρεαμόν μέχρι τον Καρούζο και από τον Αρτώ μέχρι τον Τρακλ, τον Κέρουακ και αρκετούς άλλους).

Είναι αναζωογονητικό να μπορεί κάποιος να γράψει τόσα πολλά για μια συλλογή ή, αντίθετα, μια συλλογή να μπορεί να πυροδοτήσει τόσες σκέψεις για τόσα πολλά και διαφορετικά πεδία. Αυτό μόνο πλούτο φανερώνει, πλούτο έκφρασης, αλλά και πλούτο ψυχής, και είναι πολύτιμο και λυτρωτικό μέσα στις συνθήκες γενικευμένης ένδειας που κυριαρχούν σήμερα.


Χριστίνα Λιναρδάκη


Ακολουθεί ένα απόσπασμα από το πρώτο ποίημα της συλλογής «Centrale»:


Από πού πηγάζει
όλη τούτη η δύναμη της ασυνδετότητας
και τσακίζει τα πάντα,
από πού ήρθαν
τα τρυφερά ξεσπάσματα 
του μίσους,

ποια αγάπη να τα γέννησε άραγε;

Ένα μάτσο κόκκαλα
και μια βαθιά ζέστη
πλημμυρίζει τώρα
την τρυφερή άσφαλτο,

ύστερα θα' ρθει το χιόνι
και θα τα βάψει
όλα, 
με εκκωφαντική ηρεμία

και η ανάσα του,
θα παγώσει για πάντα
μέσα στη λαμπερή 
ερημιά, 
των ψυχρών άστρων.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου