Σάββατο, 30 Ιουλίου 2016

Sterna fringe festival στην Τήνο!


"Ποίηση είναι αυτό που χάνεται στη μετάφραση" - ή μήπως όχι; 

Αυτό είναι το θέμα ελεύθερης συζήτησης με τη Χριστίνα Λιναρδάκη στο sterna fringe festival (Υστέρνια, Τήνος) το Σάββατο 6 Αυγούστου 2016 μεταξύ 19.00 και 20.00. Μετά από αυτήν, θα έχουν ανατραπεί όλα όσα πιστεύατε για την ποίηση!!!

Επισκεφθείτε το site του φεστιβάλ εδώ. Δείτε και το περυσινό βίντεο:


Δευτέρα, 30 Μαΐου 2016

Καλό καλοκαίρι



Σε δύο μέρες μπαίνει και επίσημα το καλοκαίρι με δόξες και τιμές, και το  στίγμαΛόγου αποφάσισε να ξεκινήσει τις φετινές του διακοπές νωρίτερα από όσο συνήθως. 

Διαβάσαμε πολύ, ακούσαμε γνώμες, διαξιφιστήκαμε, διαφωνήσαμε σε κάθε ευκαιρία, ξαναψηλαφήσαμε τα όριά μας, τα προσωπικά, τα λογοτεχνικά, τα ποιητικά, είδαμε καινούρια πράγματα, αφουγκραστήκαμε καινούριους στίχους ενώ αναθυμόμασταν τους παλιούς, ήταν μια πλούσια χρονιά. 

Θα αφιερώσουμε τους επόμενους τρεις μήνες στο διάβασμα όλων αυτών των βιβλίων που μας περιμένουν στις γωνίες και στις βιβλιοθήκες μας και το φθινόπωρο θα είμαστε εδώ για να τα ξανακουβεντιάσουμε όλα από την αρχή. 
 
11 Σεπτέμβρη, μαζί με τα σχολεία περίπου, τι λέτε, είναι καλά;

Καλό καλοκαίρι σε όλους!

Χριστίνα Λιναρδάκη, Κρις Λιβανίου

Παρασκευή, 27 Μαΐου 2016

Μύθοι και λογοτεχνία



Στην πορεία της ανθρώπινης ιστορίας, η διάρκεια και η αντοχή των μύθων έχει αποδειχθεί πως είναι διαχρονική. Για την λογοτεχνία κάθε εποχής αποτελούν ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης την οποία τροφοδοτούν με δημιουργικό υλικό που απαρτίζουν μυθικά πρόσωπα με αρχετυπικούς χαρακτήρες.

Συγκοινωνούντα δοχεία ο μύθος με τη λογοτεχνία, συναντώνται και αναζητούν μαζί τη χρυσή τομή ανάμεσα στο φαντασιακό και την πραγματικότητα ή τη νοηματοδοτούν συμβολικά.

Συχνά την αφήνουν ελεύθερη να αιωρείται, να πλανιέται για να καλεί και να προσκαλεί τους ανθρώπους/θιασώτες να την υποψιαστούν, να την ανακαλύψουν ή και να την αφήσουν να παραμένει ένα μυστήριο, ένα μυστικό που να εξακολουθεί να γητεύει και να συνεπαίρνει ώστε να συνεχίζει να υπάρχει και να χάνεται η αρχή της δημιουργίας της στα βάθη των αιώνων.

Τα μυθικά πρόσωπα τοποθετημένα συχνά σε κάποιο βάθρο τιμητικό με υπερβατικές/μεταφυσικές δυνάμεις ή επιφορτισμένα με τα ανθρώπινα πάθη και τις αδυναμίες, πιο κοντινά, πιο οικεία στην ανθρώπινη ταλανισμένη ύπαρξη, αποτελούν πρόκληση για ποιητές και λογοτέχνες. 'Eτσι οι μύθοι και οι χαρακτήρες τους παρουσιάζονται άλλοτε με παραλλαγές του αρχικού τους πυρήνα, διαφοροποιημένοι, αποδομούνται ή ανατρέπονται, αποκαθηλώνονται ή μετασχηματίζονται ανάλογα με τις ανάγκες, τις αναζητήσεις της κάθε εποχής, πάντα όμως με την σημειολογική προβολή τους στη συλλογική μνήμη.

Η πολύπλευρη ερμηνεία, η πολυσημία των συμβολισμών τους, επιτρέπει στον ευφάνταστο ανθρώπινο νου την ελεύθερη είσοδο σε κάθε διερεύνηση και την εν μέρει αποκάλυψη ενός εσώτερου εαυτού αλλά και του κόσμου που τον περιβάλλει. Ενα προσωπείο της αλήθειας ή τέλος πάντων μιας κάποιας χαμένης αλήθειας μοιάζουν νάναι οι μύθοι.

Η προβολή τους αποτυπώνεται και αφήνει ένα ίχνος ικανό να το περιλάβουν και να συνεχίσουν οι επόμενοι/ες των γενιών που ακολουθούν, σε αυτόν τον αέναο ατελεύτητο (φαινομενικά ίσως και ουσιαστικά) μήτο που διαρκώς ξεδιπλώνεται.

Φανή Αθανασιάδου

Τετάρτη, 25 Μαΐου 2016

«Αναζητώντας την Ιθάκη» του Χένρικ Νόρμπραντ, μτφρ. Παναγιώτα Γούλα



Δεν είμαστε συνηθισμένοι σε εκδηλώσεις φιλίας από τους Βόρειους συν-Ευρωπαίους μας. Ο ποιητής Χένρικ Νόρμπραντ, όμως, αποτελεί την εξαίρεση του κανόνα. Βαθιά γοητευμένος από την Ελλάδα, από το φως και τη θάλασσά της, αλλά και από την ποίησή της, γράφει επηρεασμένος από τον Καβάφη και τον Σεφέρη. «Χρησιμοποίησα την Ελλάδα σαν σκηνικό για ένα μέρος του μυθοπλαστικού μου εγώ», δήλωσε το 1980, όταν τιμήθηκε με το βραβείο της Ακαδημίας της Δανίας – τότε που επέλεξε να διαβάσει και το «Περιμένοντας τους βαρβάρους» του Καβάφη.

«Η Ελλάδα είναι η χώρα που ενεργοποιεί περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο τις αισθήσεις. Και όταν οι αισθήσεις ωθούνται στα άκρα, τότε το πνεύμα γίνεται διαυγές. Σε κανένα άλλο μέρος δεν “βλέπει” κανείς [με τέτοια ένταση και σε τόσο βάθος] όπως στο ελληνικό φως», έγραψε σε δοκίμιό του. 

Θεματολογικά, ο Νόρμπραντ ασχολείται με υπαρξιακά θέματα όπως την αναζήτηση της αγάπης, τη σημασία της ζωής, την απουσία που φέρνει η απώλεια, αλλά και την ταυτότητα – ιδίως όπως αυτή αποκαλύπτεται μέσα από το ταξίδι, το οποίο σημασιοδοτεί την απόλυτη ελευθερία. Γι’ αυτό και πολλοί Δανοί αναλυτές, όπως σημειώνει στην εισαγωγή η Παναγιώτα Γούλα, τον έχουν αποκαλέσει σύγχρονο Οδυσσέα, ο οποίος – σε αντίθεση με το ομηρικό του πρότυπο – δεν βρίσκει την Ιθάκη του όσο και να την αναζητεί.
Η ανθολογία της Παναγιώτας Γούλα, αποτελούμενη απο 70 ποιήματα, είναι ένα ταξίδεμα και αυτή σε ολες τις συλλογές του σημαντικότατου Δανού ποιητή: από τις Μινιατούρες του 1967 μέχρι τις 3,½D (τρεισήμισι) διαστάσεις του 2012. Εμφανώς συγκινημένη από την παλλόμενη ψυχή του που κτυπά ελληνικά, από τις επιρροές που έχει δεχθεί από την ελληνική ποίηση΄, αλλά και την πανταχού παρούσα αναφορά στο ελληνικό τοπίο, η Παναγιώτα Γούλα μεταφράζει με ευαισθησία, προσφέροντας ένα πολύ ικανοποιητικό αποτέλεσμα.

Στον πηγαιμό για την Ιθάκη διακρίνω τελικά τον εαυτό μου:
μια μορφή ολοένα πιο θολή σε κάθε αφρισμένο κύμα
καθώς οι ναύτες που λάμνοντας ξεσηκώνουν
το ψυχρό γαλάζιο τους περίγραμμα

ξεμένουν πίσω, αφανίζονται μες στα όνειρά τους
ή βυθίζονται νεκροί πάνω στα κουπιά.

Ο Νόρμπραντ προσφέρει στον αναγνώστη τη ματιά ενός ξένου πάνω στην ελληνική πραγματικότητα και, κατ’  επέκταση, μια διαφορετική ανάγνωση του χιλιοαναγνωσμένου ελληνικού κειμένου που, όπως αποδεικνύεται, δεν εξαντλείται ποτέ σε νόημα και διαστάσεις, όσες αναγνώσεις κι αν έχει επιδεχθεί.
Χριστίνα Λιναρδάκη

Σημ. Το κείμενο αυτό πρωτοδημοσιεύτηκε στο πιο πρόσφατο τεύχος (αριθ. 54, Απρίλιος 2016) του περιοδικού "Μανδραγόρας".

Δευτέρα, 23 Μαΐου 2016

"Της Δόξας και του Ελέγου" της Δέσποινας Πολυχρονίδου



             
Απόρθητη θρηνεί η μνήμη[1]

Ξεκινώ μ’ αυτόν τον στίχο επειδή δίνει με τόνο όλης της συλλογής της Δέσποινας Πολυχρονίδου: καταλυτικό πάθος και έντονη θεατρικότητα από την αρχή μέχρι το τέλος. Παρόλο που το ιστορικό πλαίσιο, η βυζαντινή εποχή συγκεκριμένα, είναι ένας από τους πυλώνες της συλλογής, η ποίηση που διαβάζει κανείς στο Της Δόξας και του Ελέγου δεν είναι καθόλου αφηγηματική, το αντίθετο μάλιστα: κινείται και ξεδιπλώνεται σε ένα συμβολικό περιβάλλον, στηριγμένο στις αισθήσεις περισσότερο από τα ίδια τα γεγονότα που τις προκάλεσαν, και στην υποκειμενική, συναισθηματικά φορτισμένη ιστορική συνείδηση της ποιήτριας. 

Και εδώ βρίσκεται το δεύτερο ενδιαφέρον στοιχείο: η γραφή στηρίζεται σε ένα πρώτο ενικό της μονάδας που στέκεται απέναντι στην Ιστορία, ένα Εγώ, γυναικείο θα υποψιαζόταν κανείς, γενναίο, ένεκα των συνθηκών ατρόμητο, που έχει καταφέρει να εξημερώσει το ίδιο του το παρελθόν και να το δει ως μέρος ενός συνόλου. Η αναζήτηση και η οριοθέτηση της ατομικής, της συλλογικής και της εθνικής ταυτότητας είναι το leitmotiv της δουλειάς της Δέσποινας Πολυχρονίδου, όμως αυτό που την διαφοροποιεί από άλλες ανάλογες είναι το ότι δεν διστάζει να ορθώσει ανάστημα απέναντι στην Ιστορία. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η δημιουργός παράγει μια καλειδοσκοπική ποίηση με άξονα την ιστορική υπόσταση του ανθρώπου, ενταγμένη σε ένα ορισμένο γεωγραφικό και χρονικό πλαίσιο: με άλλα λόγια, στα ποιήματα της Δέσποινας Πολυχρονίδου βλέπει κανείς την αλληλεπίδραση και την αλληλεξάρτηση του ατόμου με την ιστορική πραγματικότητα αιώνων.
Θα έλεγε κανείς ότι πρόκειται για ποίηση με… βυζαντινή υπόκρουση και επιρροές από την δημοτική ποίηση: τα ιστορικά δημοτικά, και πιο συγκεκριμένα οι παραλλαγές που υπάρχουν για την Άλωση της Τραπεζούντας, είναι μια ξεκάθαρη έμπνευση, και υποθέτω δικαίως. 

Η γλώσσα είναι ιδιαίτερα φροντισμένη, λόγια πολλές φορές, και κάποιες άλλες, λίγες ευτυχώς, ασαφής και παραδόξως στα όριά της. Κάποια προβλήματα κατανόησης συχνά δεν αποφεύγονται. Το λεξιλόγιο και η σύνταξη πετυχαίνουν όμως στο ακέραιο την δημιουργία της συγκεκριμένης ατμόσφαιρας, οι λέξεις δίνουν πολλές φορές την αίσθηση ότι είναι έρμαια του πάθους και της αγωνίας που εκφράζουν, οι στίχοι είναι στην πραγματικότητα θραύσματα του ελληνικού πολιτισμού.
Η συλλογή Της δόξας και του Ελέγου είναι απόδειξη ότι η ποίηση μπορεί να αποτελέσει πρόσφορο έδαφος όχι μόνο για την στήριξη της μνήμης αλλά και για την «συνομιλία» ανάμεσα στους ανθρώπους του τότε και του σήμερα, να αποτελέσει σε συγκινησιακό επίπεδο έναν συνδετικό κρίκο ανάμεσα στα βιώματα του παρελθόντος που αρχίζουν να θαμπώνουν και στην ατομική ταυτότητα του ανθρώπου που ενδεχομένως να απομακρύνεται από την Ιστορία. 

Πιο κάτω ένα από τα ποιήματα που μου άρεσαν περισσότερο:

Στο τοπίο
Πηγμένη αργυρόσκονη
Κτίσμα
πέτρινη αντίσταση
Σκελετός
στο χρόνο
Δίχως σκεπή το Σχολείο!

Κατάνοιχτα
στης σιωπής το χάος
θύρες και παράθυρα

Φαντάσματα μπανοβγαίνουν
το ελληνικό αλφαβητάρι
του βυζαντινού μέλους οι νότες

Υμνωδίες και εγκώμια
νοσταλγία το στοιχειώνουν[2]
 
Κρις Λιβανίου

[1] Σελ.19
[2] Σελ. 41